Świadczenie pielęgnacyjne po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r. | Kancelaria prawna Aleksandra Gaffke
15865
post-template-default,single,single-post,postid-15865,single-format-standard,qode-social-login-1.0,qode-news-1.0,qode-quick-links-1.0,qode-restaurant-1.0,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-theme-ver-11.2,qode-theme-starflix,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.2,vc_responsive
 

Świadczenie pielęgnacyjne po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r.

Świadczenie pielęgnacyjne po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 

  1. matce albo ojcu,
  2. opiekunowi faktycznemu dziecka,
  3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
  4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1b ustawy wprowadził dodatkowo kryterium wieku, a mianowicie warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b w/w ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Orzeczenie Trybunału weszło w życie z dniem 23 października 2014 r. i skutkuje tym, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia ma obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (tj. przepisu art. 17 ust. 1b) – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 413/18.

Kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, na skutek w/w wyroku utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, oceniając spełnienie w danej sprawie przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijać należy to niekonstytucyjne kryterium.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, jak i zgodnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, brak jest podstaw prawnych do dokonywania przez organy rozstrzygające w sprawie takiej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która prowadzi do sytuacji, w której pomimo uznania niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, przepis ten nadal, w niezmienionym kształcie, może stanowić materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć.

W tym kontekście pamiętać należy też o art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają charakter ostateczny i powszechnie obowiązujący, a to znaczy, że wiążą wszystkich adresatów bez wyjątku i muszą być przez nich bezwzględnie respektowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 27 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 59/19 stanowczo stwierdził, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z 2003 o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego znacznie rozszerza krąg osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne poprzez eliminację ze stosowania niekonstytucyjnego kryterium wieku osoby niepełnosprawnej.

Warto zatem składać wnioski o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a jeżeli organ odmówi prawa do tego świadczenia z powołaniem na niekonstytucyjne kryterium wieku, warto złożyć odwołanie do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie nawet skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Praktyka organów administracyjnych często bowiem nie uwzględnia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, co stanowi skuteczny zarzut odwoławczy.

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.